Mengapa Penting Mengetahui Berat Badan Ideal?

Berat badan ideal bukan sekadar soal penampilan — berat badan berlebih mahupun kurang sama-sama meningkatkan risiko masalah kesihatan, daripada penyakit jantung, diabetes, hingga gangguan sistem imun.

Berita baiknya, mengira berat badan ideal boleh dilakukan sendiri di rumah tanpa alat khas. Dua kaedah paling popular ialah Indeks Jisim Badan (IMT) dan rumus Broca, yang hanya memerlukan data tinggi dan berat badan.

Cara 1: Mengira dengan IMT

IMT (Indeks Massa Tubuh) ialah kaedah yang diiktiraf WHO dan Kementerian Kesihatan RI. Rumusannya: IMT = berat badan (kg) dibahagi kuasa dua tinggi badan (meter). Contoh: berat 70 kg dengan tinggi 170 cm — kuasa duakan tinggi (1,7 x 1,7 = 2,89), kemudian bahagi 70 dengan 2,89 = 24,22 kg/m2.

Tafsiran menurut Kemenkes RI: bawah 17,0 sangat kurus; 17,0-18,4 kurus ringan; 18,5-25,0 normal; 25,1-27,0 berat badan berlebihan ringan; dan atas 27,0 obesiti. Bagi populasi Asia, julat normal berada dalam lingkungan 18,5-22,9.

Cara 2: Mengira dengan Rumus Broca

Formula Broca lebih mudah kerana hanya memerlukan ketinggian badan dan dibezakan mengikut jantina. Formula ini diperkenalkan oleh seorang doktor dari Perancis, Pierre Paul Broca, pada tahun 1871. Untuk lelaki: berat ideal (kg) = (tinggi cm − 100) − 10%. Untuk wanita: berat ideal (kg) = (tinggi cm − 100) − 15%.

Contoh: lelaki dengan ketinggian 170 cm — (170 − 100) − 10% = 70 − 7 = 63 kg. Wanita dengan ketinggian 158 cm — (158 − 100) − 15% = 58 − 8,7 = 49,3 kg. Kaedah ini cepat, tetapi kurang tepat untuk tubuh yang sangat besar atau sangat kecil.

Kekangan Kedua Kaedah

IMT ialah kaedah terpantas bagi petugas kesihatan untuk menilai berat badan, tetapi ia tidak membezakan jisim otot dan lemak. Akibatnya, IMT boleh tersilap menilai atlet atau binaragawan berotot sebagai berlebihan berat badan.

IMT juga tidak disyorkan untuk menilai berat badan kanak-kanak dan remaja, ibu hamil, penghidap atrofi otot, serta individu berusia lebih 64 tahun. Untuk penilaian menyeluruh — termasuk komposisi badan dan faktor risiko penyakit — rujuk kepada doktor atau pakar pemakanan.