Denda Rekor untuk Tiga Emiten

JAKARTA — Otoriti Perkhidmatan Kewangan (OJK) mengenakan sanksi denda gabungan bernilai Rp2,1 trilion kepada tiga emiten Bursa Efek Indonesia (BEI) atas dakwaan pelanggaran transaksi di pasaran modal. Pengumuman itu disampaikan Ketua Eksekutif Pengawas Pasaran Modal, Kewangan Derivatif, dan Bursa Karbon OJK Hasan Fawzi dalam sidang media di BEI, Jakarta, Jumaat (16/10/2026).

"Denda itu dikenakan kerana pelanggaran transaksi," kata Hasan. Perinciannya: PT Dian Swastatika Sentosa Tbk (DSSA) didenda Rp1,5 trilion atau bersamaan US$83,3 juta; PT Barito Renewables Energy Tbk (BREN) Rp500 bilion atau US$27,8 juta; dan PT Petrindo Jaya Kreasi Tbk (CUAN) Rp100 bilion atau US$5,6 juta. Ini menjadi salah satu sanksi pentadbiran terbesar dalam sejarah penguatkuasaan undang-undang pasaran modal Indonesia.

Langkah itu diambil OJK di tengah tekanan berat pasaran modal domestik, apabila Indeks Harga Saham Gabungan (IHSG) menjunam sehingga mencetuskan trading halt dan Morgan Stanley Capital International (MSCI) membuka konsultasi reklasifikasi pasaran Indonesia daripada Emerging Market kepada Standalone Market.

Petunjuk Manipulasi dalam Saham DSSA

Untuk saham DSSA, OJK menemukan indikasi tindak pidana manipulasi pasaran yang dilakukan oleh pelanggan individu dan institusi melalui beberapa anggota bursa. Pemeriksaan merangkumi perdagangan saham DSSA pada tempoh 2023 hingga 2026, dengan dakwaan pelanggaran Seksyen 91 dan Seksyen 92 Undang-Undang Pasaran Modal serta Undang-Undang Pembangunan dan Pengukuhan Sektor Kewangan (P2SK).

Hasan menjelaskan OJK telah meminta data dan dokumen kepada anggota bursa berkaitan serta menjejaki aliran dana daripada pihak-pihak yang berkaitan dengan transaksi saham tersebut. Manipulasi pada DSSA dinilai dilakukan secara berstruktur oleh sejumlah firma broker saham, dan OJK menyimpulkan wujud keuntungan yang diperoleh secara tidak sah daripada pelanggaran transaksi tersebut.

Ketiga-tiganya ialah emiten yang berafiliasi dengan konglomerat, dan denda kepada DSSA merupakan yang terbesar. Pada dagangan Jumaat, saham DSSA menjunam 14.88% ke titik terendah Rp715 sesaham dengan volum 189 juta saham dan frekuensi 9,712 kali — menyentuh had auto rejection bawah (ARB).

Skema Pengaturan IPO BREN dan CUAN

Dalam pemeriksaan saham BREN dan CUAN, OJK mendapati fakta bahawa saham yang ditawarkan dalam tawaran umum perdana (IPO) kedua-dua emiten tersebut telah dirancang sejak awal dan diperuntukkan kepada sekumpulan pihak yang berkaitan dengan pemegang saham pengawal. Identiti pihak-pihak tersebut dikaburkan, sehingga jumlah saham yang benar-benar beredar bebas di pasaran — yang dipanggil free float — menjadi sangat terhad.

OJK turut menemui penyesatan dalam proses tempahan saham, yang membawa kepada peruntukan dalam bahagian jumbo kepada pihak-pihak tertentu. Amalan inilah yang dinilai menyebabkan pergerakan harga kedua-dua saham tidak wajar dan menghasilkan keuntungan tidak sah daripada proses tawaran.

“OJK menemukan fakta bahawa saham yang ditawarkan dalam IPO BREN dan CUAN telah dirancang sejak awal dan diperuntukkan bagi sekelompok pihak berkaitan dengan pemegang saham pengendali,” ujar Hasan. Bagi menyiasat secara menyeluruh, pengawal selia itu memanggil lima anggota lembaga pengarah syarikat sekuriti, tiga bank kustodian, dan tujuh syarikat penjamin emisi (underwriter) yang terlibat dalam IPO kedua-dua emiten itu, serta menjejaki aliran dana berkaitan tawaran tersebut. Saham BREN dan CUAN turut ARB secara serentak pada dagangan Jumaat.